Ido en Interlingua, tekstvergelijking
Discussion:
Ido en Interlingua, tekstvergelijking
(te oud om op te antwoorden)
Ruud Harmsen
2018-02-07 16:48:36 UTC
Permalink
Raw Message
Interlingua-enthousiasten die beweren dat je Interlingua teksten zo, zonder
studie kunt, lezen, kunnen dan Ido-teksten ook zo lezen.
Zit wat in. Ik begin te twijfelen. Misschien is mijn bezwaar dat Ido
de strikte regelmatigheid van Esperanto overboord gooit, en
natuurlijker wil worden, maar toch ver van de levende Romaanse talen
blijft afstaan. Interlingua daarentegen kiest veel rigoreuser voor een
soort gemene deler van die Romaanse talen + Engels, en wordt daardoor
vlotter, herkenbaarder, mooier en sympathieker. Voor mij dan. En wie
al wat Romaanse talen kende en daarvan houdt. Een Geschmackssache,
geef ik toe, geen hard argument. Ik geef de voorkeur aan of de ene
richting of de andere, dus Esperanto of Interlingua, en Ido valt er
voor mij te veel tussenin, maakt te weinig harde keuzes. Vat het niet
op als aanval, want dat is het niet, veel meer een persoonlijke
voorkeur, die ik moeilijk of niet rationeel kan maken.
Leuk, deze discussie. Ik wou net reageren van 'indertijd totaal gemist', maar ik blijk er wel degelijk aan deelgenomen te hebben, in 2002 dus al. Hoewel, dat had ik al eerder opgemerkt: http://rudhar.com/lingtics/intrlnga/iaiovdeo.htm, en ook dat wist ik niet meer.

Inmiddels is trouwens mijn mening over dit onderwerp: Ido gaat een eind in de goede richting, weg van de lelijke hoekigheid van het Esperanto, maar niet ver genoeg. Interlingua wel.
Ruud Harmsen
2018-02-07 16:51:34 UTC
Permalink
Raw Message
Let wel, Ido is een veel preciesere taal, die veel meer nuances kan drukken
door het gebruik van voor- en achtervoegsels. Daar een vergelijkende stukje
over komt een andere keer.
Maar is onpreciesheid er ook in mogelijk? Beide zijn nodig, in echte mensentalen.
https://www.facebook.com/search/top/?q=akcento
Ruud Harmsen
2018-02-07 16:54:05 UTC
Permalink
Raw Message
Interlingua-enthousiasten die beweren dat je Interlingua teksten zo, zonder
studie kunt, lezen, kunnen dan Ido-teksten ook zo lezen.
Zit wat in. Ik begin te twijfelen. Misschien is mijn bezwaar dat Ido
de strikte regelmatigheid van Esperanto overboord gooit, en
natuurlijker wil worden, maar toch ver van de levende Romaanse talen
blijft afstaan. Interlingua daarentegen kiest veel rigoreuser voor een
soort gemene deler van die Romaanse talen + Engels, en wordt daardoor
vlotter, herkenbaarder, mooier en sympathieker. Voor mij dan. En wie
al wat Romaanse talen kende en daarvan houdt. Een Geschmackssache,
geef ik toe, geen hard argument. Ik geef de voorkeur aan of de ene
richting of de andere, dus Esperanto of Interlingua, en Ido valt er
voor mij te veel tussenin, maakt te weinig harde keuzes. Vat het niet
op als aanval, want dat is het niet, veel meer een persoonlijke
voorkeur, die ik moeilijk of niet rationeel kan maken.
Dus bijna 16 jaar geleden vond ik al precies hetzelfde als nu, blijkt. Wist ik niet eens meer.
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:00:57 UTC
Permalink
Raw Message
In het Interlingua zijn niet Romaans de volgende woorden: ja? (mogelijk
Germaans),
Nee hoor, puur Romaans. Spaans ya, Portugees já, Frans dejá, Italiaans già.
interview (Engels). Dit toont aan dat Interlingua duidelijk
eenzijdig Romaans is als je het vergelijks met het Ido en Esperanto.
Inderdaad. Maar dat is by design. Interlingua berust immers op de gemeenschappelijke woordenschat van Italiaans, Spaans, Portugees, Frans en Engels. Wat het Engels betreft blijft dan als vanzelf het uit Frans en Latijn ontleende Romaanse deel over.

Voor interview kent het Interlingua overigens ook het synoniem in intervista.
Ik geef ook de voorkeur voor het systeem van voor- en achtervoegsels zoals
het gebruikt wordt in het Ido en Esperanto. Bij het Interlingua doet zich
het probleem voor welk achtervoegsel er bijvoorbeeld gebruikt moet worden
bij het aanduiden van de bewoners van een land of het bijvoeglijk naamwoord
finnese en polonese voor resp. Fins en Pools. En bij America dan: americhese
of american(o/a)?
Gewoon even in het woordenboek kijken: rhar.net/nlia . Er zijn wel tendenzen aan te wijzen.
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:06:33 UTC
Permalink
Raw Message
"Hans Kamp" schreef in bericht
Behalve dat probleem, dat het Interlingua niet de mogelijkheid heeft om zich
zo gedetailleerd uit te drukken, althans op eenvoudige wijze, zoals het Ido
en Esperanto, hebben zowel Hans Kamp als ik gedemonstreerd dat de Ido als
Esperantoteksten evenzo makkelijk te herkennen zijn als de
Interlingua-tekst.
Ik heb inmiddels al heel wat stukjes in het Interlingua geschreven rhar.net/rss/rssinga.xml, en ik zat zelden verlegen om woorden die precies uitdrukten wat ik te zeggen had. Komt ook door het uitstekende woordenboek Nederlands-Interlingua van wijen Piet Cleij, ook toegankelijk via rhar.net/nlia .
Daarmee zeggende dat zowel het Ido als Esperanto talen zijn waarvan je de
tekst kunt lezen zonder de grammatica te herkennen. Ze zijn als het ware zo
uit de Europese talen opgeschept, meer nog dan het Interlingua dat zich
alleen op de romaanse talen baseert en derhalve alleen voor een deel van de
europese sprekers te herkennen is.
Niet mee eens. Ik ken de Esperanto-grammatica goed, maar zie toch niet in een oogopslag wat er in een Esperanto-tekst staat. In het Interlingua wel. Kwestie van gewenning ongetwijfeld, maar lang niet alleen dat, denk ik toch.
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:11:27 UTC
Permalink
Raw Message
Hans Stuifbergen scribeva...
Wat woorden herkennen is heel iets anders dan een tekst
begrijpen. Ik kan nog steeds geen Esperanto, of wat voor
Esperantistisch dialect dan ook lezen. Voor Interlingua heb ik
nooit enige moeite hoeven doen.
Ik heb in de 1970-er jaren Esperanto echt geleerd, ken de grammatica en best veel woordstammen en alle voor- en achtervoegsels. En toch vind ik het een onduidelijke en onhandige taal. Had ik toen maar meteen met Interlingua kennisgemaakt, het bestond al. Maar dat wist ik niet.
Flink roeren en dan er uitpikken wat toevallig langs komt
drijven. Dat draagt niet bij aan de herkenbaarheid.
meer nog dan het Interlingua dat zich
alleen op de romaanse talen baseert
Kul.
Nou ja, kul, de woordenschat van het Interlingua berust per definitie op die van Romaanse talen. Woorden die alleen in het Engels bekend zijn, komen niet in aanmerking. Theoretisch tellen Duits en Russisch ook mee, maar ik heb nog nooit een voorbeeld gezien van een Interlingua-woord dat op basis daarvan in aanmerking kwam.
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:17:32 UTC
Permalink
Raw Message
De verklaringen van de Universele Rechten van de Mens in Ido en Interlingua
geven een klein verschil in vertaling. Ikzelf vind de Ido-woorden die
gebruikt zijn net zo herkenbaar als de Interlinguawoorden die gebruikt zijn.
Ik ken de originele tekst niet, weet ook niet wat de originele taal van de
Verklaringen is, en kan niet verklaren waar of de vertalingsverschillen in
zitten.
- Konsiderante ke desegardo e desestimo di homal yuri rezultabas en
barbara agi
- Considerante que le ignorantia e le disprecio del derectos human ha
resultate
in actos de barbaria
'desegardo' tegen 'ignorantia'
'desestimo' tegen 'disprecio'
"Desegardo" blijft voor mij, zelfs met context en vertaling erbij, een onbegrijpelijk woord. Moet het misschien 'desregardo' zijn? Of heeft het et maken met 'met veel égards'?
In het Ido bestaat ook: ignorar, ignoreso, ignoremeso. Bestaat in het
Interlingua ook een equivalent voor 'desegardo'?
regarderen /WW/ : reguardar, concerner
regarderen, dat regardeert mij : isto me reguarda/concerne
reguardo /sub/ : zorg, aandacht, egard
desprizo, desaprecio, maar bestaat in het Interlingua 'desestimo'?
estima /sub/ : achting, respect, waardering
estimar /v/ : schatten, gissen, ramen, begroten
disestima /sub/ : gebrek aan achting, minachting
disestimar /v/ : minachten
Ik vermoed van wel, maar waarom de twee vertalers allebei kozen voor een
ander woord, ik weet het niet. Er is een verschil tussen 'desegardar' en
'ignorar', en ook tussen 'desestimo' en 'desprizar'.
Desalniettemin, blijft overeind dat de Idoteksten voor een niet-Idist zo te
lezen en begrijpen zijn, dat is het hele verhaal.
Ik vind ze moeilijk.
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:20:18 UTC
Permalink
Raw Message
Je beweert dat Esperanto en dergelijke van die ingenieuze
systemen hebben om met weinig woordstammen heel veel
betekenissen te maken, en dan beweer je doodleuk dat zo'n
tekst zonder kennis van de regels best is te lezen. Dat slaat
nergens op.
Wijlen Piet Cleij vond daar ook iets van:
http://www.interlingua-nld.com/site/n901.htm
http://www.interlingua-nld.com/site/frame/f903.htm
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:23:51 UTC
Permalink
Raw Message
Flink roeren en dan er uitpikken wat toevallig langs komt
drijven. Dat draagt niet bij aan de herkenbaarheid.
...zoals blijkt u uw eigen schrijfsel. Maar ik zal het wel even voor u
oplepelen: "de Ido-woorden worden geput uit de zes grootste talen van
Europa..." (goh, zou Interlingua gejat hebben van Ido?).
Zeker. Interlingua is begonnen als evaluatieproject van de toen bestaande andere kunsttalen, in de hoop dat er een fusie uit voort zou komen. Toen dat niet lukte, is men toch maar zelf een taal begonnen (gelukkig maar, denk ik dan).
"Een woord dat de
...moet in drie van de zes brontalen voorkomen). Niet zo toevallig, hč?
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:25:11 UTC
Permalink
Raw Message
Hans Stuifbergen scribeva...
Oh...? Is dat zo??? Vergeet u niet even fijntjes iets, heerschap?
Ik ben niet vergeten hoe je al langer hebt zitten eikelen om je
eigen gelijk door te drammen. En daar was niks fijntjes aan.
En maar leugentjes
en valse waarheiden blijven verspreiden, nietwaar?
Je bent er een ster in.
Discussie niet mogelijk.
Heren, heren!
Ruud Harmsen
2018-02-07 17:35:14 UTC
Permalink
Raw Message
In Interlingua (en Peter Kleiweg moet mij daarin maar corrigeren)
betekent Interlingua "in" hetzelfde als Nederlands "in" (al denk ik
dat "in" een Latijnse oorsprong heeft in Interlingua); -port- =
brengen; -ar geeft een werkwoordsuitgang aan; -o is een werkwoordstam,
een handeling; -ator is de persoon die de handeling verricht; ex- =
uit, re- = opnieuw, trans- = over.
Als ik importeren wil wil vertalen in Esperanto, dan is dat importi,
als ik wil uitdrukken dat ik een voorwerp ergens in breng, dan is dat
in het Esperanto enporti. Hoe zit dat met Interlingua? Importi krijgt
dan een dubbele betekenis, iets ergens in brengen en importeren.
Dat geeft toch niet? Synoniemen zijn geen probleem, maken een taal juist interessanter. Het vermijden van synoniemen en homoniemen vind ik juist een groot probleem bij het Esperanto.

Ik vind:
importar /v/ : importeren, invoeren
inbrengen /WW/ : (naar binnen brengen) facer entrar, insertar, introducer
invoeren /WW/ : (importeren) importar
invoeren /WW/ : (instellen) introducer, stabilir, establir, instaurar, instituer, adoptar
inschuiven /ZN/ : (met een schuivende beweging binnengaan) entrar
inschuiven /ZN/ : (er tussen plaatsen) inserer, insertar, intercalar, interpolar
inschuiven, het -- : insertion, intercalation, interpolation
inschuiven /ZN/ : (naar binnen schuiven) pulsar
inschuiven, een la -- : clauder un tiratorio
inschuiven /ZN/ : (opschuiven) serrar
introduceren /WW/ : (inleiden) introducer, (voorstellen) presentar
introduceren /WW/ : (invoeren) introducer, lancear
Uitbrengen is in Esperanto elporti, exporteren is eksporti. In
Interlingua beide exportar? Daardoor krijgt exportar een dubbele
betekenis: exporteren en iets ergens uit brengen.
uitbrengen /WW/ : (van zich doen uitgaan) emitter, exprimer, proferer, dicer
uitbrengen, hij kon geen woord -- : ille non poteva proferer/dicer/pronunciar/producer/articular un parola/emitter un sono
uitbrengen /WW/ : (kenbaar maken) dar, emitter
uitbrengen, een advies -- aan de minister : consiliar un ministro
uitbrengen, zijn stem -- op een kandidaat : votar pro un candidato, dar su voto a un candidato
uitbrengen, een verslag -- aan de vergadering : dar/presentar un reporto al reunion
uitbrengen /WW/ : (openbaren) revelar, facer public
uitbrengen, een geheim -- : divulgar un secreto
uitbrengen, een complot/samenzwering -- : revelar un complot/conspiration
uitbrengen /WW/ : (op de markt brengen) mitter in le commercio, lancear, (publiceren) publicar
uitbrengen, nieuwe modellen -- : lancear nove modellos
uitbrengen, boeken -- : publicar/lancear libros
Dirk T. Verbeek
2018-02-07 18:49:46 UTC
Permalink
Raw Message
Wat voor soort taal is dat die communicatie over een tijdsverschil van
bijna zestien jaar mogelijk maakt?
Of wonen die mensen waar je aan schrijft op 16 lichtjaar afstand en
duurt het ook weer zo lang voordat ze jouw verhaal zien?
Pee Retinee
2018-02-07 18:51:41 UTC
Permalink
Raw Message
Post by Dirk T. Verbeek
Wat voor soort taal is dat die communicatie over een tijdsverschil
van bijna zestien jaar mogelijk maakt?
digitaal

|PR|
Ruud Harmsen
2018-02-07 20:02:39 UTC
Permalink
Raw Message
Post by Dirk T. Verbeek
Wat voor soort taal is dat die communicatie over een tijdsverschil van
bijna zestien jaar mogelijk maakt?
Wel eens van Google gehoord? Trefwoorden en zoekwoorden, zegt je dat
iets?
Post by Dirk T. Verbeek
Of wonen die mensen waar je aan schrijft op 16 lichtjaar afstand en
duurt het ook weer zo lang voordat ze jouw verhaal zien?
Zeker, op µ Ursina Majoris Pectibus:
http://rudhar.com/nature/solinuni/ia.htm, want we zijn niet alleen in
dit heelal.
--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com
Ruud Harmsen
2018-02-07 20:38:02 UTC
Permalink
Raw Message
Post by Ruud Harmsen
Inmiddels is trouwens mijn mening over dit onderwerp: Ido gaat
een eind in de goede richting, weg van de lelijke hoekigheid van
het Esperanto, maar niet ver genoeg. Interlingua wel.
Valt me mee, of verbaast me, dat Occidental in 2002 niet in deze
discussie betrokken werd. Ik herinner me vaag uit 2003 of zo dat ik
het verschil tussen Interlingue en Interlingua nauwelijks zag. En ook
dat ik ze beide wel makkelijk leesbaar vond.

Nu zie ik het verschil wel meteen, en ik vind Occidental aanzienlijk
moeilijker te begrijpen en lelijker dan Interlingua. Interlingua heeft
duidelijk goede dingen van Interlingue overgekomen en de mindere
kanten achter zich gelaten.
--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com
VB
2018-02-07 20:46:21 UTC
Permalink
Raw Message
Post by Ruud Harmsen
Post by Ruud Harmsen
Inmiddels is trouwens mijn mening over dit onderwerp: Ido gaat
een eind in de goede richting, weg van de lelijke hoekigheid van
het Esperanto, maar niet ver genoeg. Interlingua wel.
Valt me mee, of verbaast me, dat Occidental in 2002 niet in deze
discussie betrokken werd. Ik herinner me vaag uit 2003 of zo dat ik
het verschil tussen Interlingue en Interlingua nauwelijks zag. En ook
dat ik ze beide wel makkelijk leesbaar vond.
Nu zie ik het verschil wel meteen, en ik vind Occidental aanzienlijk
moeilijker te begrijpen en lelijker dan Interlingua. Interlingua heeft
duidelijk goede dingen van Interlingue overgekomen en de mindere
kanten achter zich gelaten.
Gelukkig maar, anders was het een zootje geworden.
Ruud Harmsen
2018-02-08 11:28:31 UTC
Permalink
Raw Message
Post by VB
Post by Ruud Harmsen
Post by Ruud Harmsen
Inmiddels is trouwens mijn mening over dit onderwerp: Ido gaat
een eind in de goede richting, weg van de lelijke hoekigheid van
het Esperanto, maar niet ver genoeg. Interlingua wel.
Valt me mee, of verbaast me, dat Occidental in 2002 niet in deze
discussie betrokken werd. Ik herinner me vaag uit 2003 of zo dat ik
het verschil tussen Interlingue en Interlingua nauwelijks zag. En ook
dat ik ze beide wel makkelijk leesbaar vond.
Nu zie ik het verschil wel meteen, en ik vind Occidental aanzienlijk
moeilijker te begrijpen en lelijker dan Interlingua. Interlingua heeft
duidelijk goede dingen van Interlingue overgekomen en de mindere
kanten achter zich gelaten.
Gelukkig maar, anders was het een zootje geworden.
Daarom. Blij dat je er ook blij mee bent. Ik ben dat sowieso, want ik
na 10 jaar zomaar wtee brillen opgehaald bij de Hans A.
--
Ruud Harmsen, http://rudhar.com
Loading...